Kurtarma ekiplerinin tüm çabalarına rağmen, petrol bariyerleri sıklıkla tekne pervanelerinden, su altındaki enkazlardan veya kayalara ve iskelelere sürtünmeden dolayı yırtılmalara ve delinmelere maruz kalmaktadır. Küçük bir yırtılmanın bile litrelerce petrolün sızmasına izin verebileceği göz önüne alındığında, acil onarım hayati önem taşımaktadır.
Baraj onarımı iki kategoriye ayrılır: olay yerinde yapılan geçici saha yamaları ve petrol sızıntısı sona erdikten sonra yapılan kalıcı, fabrika tipi kaynak işlemleri.
Her ikisi de şu şekilde ele alınır:
1. Geçici Saha Onarımları (Soğuk Yama)
Bir görev sırasında bir bariyer delindiğinde, müdahale ekiplerinin onu depoya geri gönderecek zamanı olmaz. Islak veya yağlı PVC ve poliüretana yapışan, ağır hizmet tipi yapışkan karelerden oluşan özel “soğuk yama” kitleri kullanırlar.
Yapıştırıcının kirlenmiş bariyerlere yapışması için düzen ve hazırlık çok önemli olduğundan, müdahale ekipleri sıkı bir prosedür izler:
- Temizleme ve Yağdan Arındırma: Yapışma için çok önemlidir. Hasarlı bölge sudan çıkarılır. Kurtarma ekipleri, plastik üzerindeki yağı, tuzu ve deniz yosununu temizlemek için ağır endüstriyel yağ çözücüler ve tel fırçalar kullanır. Yüzey tamamen temiz ve kuru değilse, yapıştırıcı hemen işlevini yitirecektir.
- Yama Hazırlığı: Uygun boyutta bir kumaş parçası kesilir. En önemlisi, yamanın köşeleri daire şeklinde veya yuvarlak kenarlı olmalıdır. Yama keskin, kare köşelere sahipse, su akıntısına takılır ve yama tamamen kopar.
- Yapıştırıcıyı Uygulayın: Hem yamaya hem de bariyere denizcilik sınıfı bir temas yapıştırıcısı veya kendinden yapışkanlı bir destek uygulanır.
- Kabarcıkları Dışarı Atın: Yama, yırtığın üzerine bastırılır. Kurtarma ekipleri, yamayı merkezden dışa doğru agresif bir şekilde yuvarlamak için ağır bir metal el silindiri kullanır. Bu, sıkışmış hava kabarcıklarını dışarı atar ve bariyeri suya geri atmadan önce su geçirmez bir sızdırmazlık sağlar.
2. Kalıcı Onarımlar (Plastik Kaynak)
Dökülme olayı sona erdikten ve bariyer tamamen dezenfekte edilip depoya geri getirildikten sonra, geçici yamalar genellikle çıkarılır ve yerlerine kalıcı çözümler uygulanır.
Modern petrol bariyerlerinin çoğu, sızıntıya neden olacak şekilde iplikle dikilmez. Bunun yerine, PVC veya poliüretan kaplı kumaş katmanları eritilerek bir araya getirilir. Kalıcı bir onarım için teknisyenler Sıcak Hava Kaynağı veya Radyo Frekansı (RF) Kaynağı kullanırlar.
- Çalışma prensibi şu şekildedir: Teknisyen, yırtığın üzerine yeni bir kumaş parçası yerleştirir. Özel bir el tipi sıcak hava tabancası (1000°F / 500°C’nin üzerinde hava üfleyen) kullanarak, bu tabancayı yama ile kiriş arasına sıkıştırır.
- Füzyon: Yoğun ısı, her iki parçanın üzerindeki plastik kaplamayı anında eritir. Teknisyen, ısı tabancasının hemen ardından kalın bir silikon rulo ile erimiş plastikleri birbirine bastırır.
- Sonuç: Plastik birkaç saniye sonra soğuduğunda, iki parça kalıcı olarak tek bir plastik parça halinde birleşmiş olur. Onarım, orijinal bariyer kadar sağlamdır ve tamamen yağ geçirmezdir.
Köpük ve Zincir Değişimi: İç kısımdaki köpük kütüğü ezilirse veya suyla dolarsa ya da alt kısımdaki galvanizli zincir paslanırsa, teknisyenler bariyer tamamen kesip açacak, yeni bir köpük kütüğü veya zincir yerleştirecek ve bu ısıtma aletlerini kullanarak tüm dikişi tekrar kaynaklayacaklardır.
Petrol bariyerinin dekontaminasyonu, son derece düzenlenmiş ve emek yoğun bir süreçtir. Bariyeri iskelede yıkayıp yağlı suyun okyanusa geri akmasına izin veremezsiniz; bu, ikincil bir sızıntıya ve büyük çevre cezalarına yol açar.
Depolama için rulo haline getirilmeden veya kalıcı plastik kaynak işlemine gönderilmeden önce, petrolü, aşındırıcı tuzlu suyu ve deniz canlılarının (depolama sırasında kumaşı çürütebilecek) uzaklaştırılması için sıkı bir dekontaminasyon protokolünden geçmesi gerekir.
İşte müdahale ekiplerinin “Dekontaminasyon Bölgesi”ni oluşturma ve ekipmanları temizleme yöntemi:
- Dekontaminasyon Alanı Oluşturma: İkincil dökülmeleri önler. Bariyer sudan ayrılmadan önce, ekipler kıyıda veya iskelede bir dekontaminasyon alanı oluşturur. Kalın, delinmeye dayanıklı brandalar sererler ve sığ, su geçirmez bir havuz oluşturmak için kenarlarına yükseltilmiş setler inşa ederler. Tüm yıkama işlemleri bu kapalı alan içinde yapılmalıdır, böylece yağlı akıntı (atık su) toplanabilir ve güvenli bir şekilde bertaraf edilmek üzere vakumlu kamyonlara pompalanabilir.
- Kaba Temizleme (Kazıma): Bariyer sudan çıkarılıp dekontaminasyon pedine çekilirken, tam koruyucu ekipman (Tyvek tulumlar, eldivenler, yüz siperleri) giymiş işçiler “kaba temizleme” işlemini gerçekleştirirler. Kauçuk silecekler, yumuşak kıllı fırçalar ve emici pedler kullanarak bariyer kumaşından en kalın ve en ağır ham petrol katmanlarını elle kazırlar.
- Yüksek Basınçlı Yıkama: Sıcak su ve çevre dostu çözücüler. Büyük miktardaki yağ kazındıktan sonra, bariyer endüstriyel basınçlı yıkama makineleriyle temizlenir. Ekipler, yapışkan yağı eritmek için genellikle 60°C’nin üzerinde ısıtılan sıcak suyu, özel, biyolojik olarak parçalanabilir narenciye bazlı çözücüler veya endüstriyel yağ çözücülerle karıştırarak kullanırlar. Yağın saklanmayı sevdiği metal bağlantı noktalarının içini, şamandıraları ve tüm eteği dikkatlice yıkamaları gerekir.
- Tatlı Suyla Durulama: bariyer , temiz tatlı suyla son ve iyice durulanır. Bu adım, yağ çözücü kimyasalları (zamanla bomun PVC kaplamasını bozabilir) uzaklaştırmak ve bomun galvanizli alt zincirini hızla paslandıracak kalan tuzlu suyu temizlemek için çok önemlidir.
- Tam Kurutma: Küf ve çürümeyi önler. Islak bir bariyer rulo haline getirilip depoya konulamaz, aksi takdirde kumaşı bozacak küf ve mantar oluşur. Bom, raflara asılır, güneşte temiz brandalar üzerine serilir veya içten ve dıştan %100 kuruyana kadar büyük endüstriyel hava üfleyiciler kullanılarak kurutulur.
Tamamen temizlenip kurutulduktan sonra, bariyer yırtılma olup olmadığı kontrol edilir. Kontrolden geçerse, bir sonraki acil durum için hazır halde saklama makarasına geri sarılır.
Petrol bariyerleri onarılamayacak kadar parçalandığında, sert kimyasallar nedeniyle bozulduğunda veya temizleme maliyeti yenisiyle değiştirme maliyetini aşacak kadar ağır ham petrolle doygun hale geldiğinde, resmi olarak Tehlikeli Atık (veya yerel çevre düzenlemelerine bağlı olarak Özel Atık) olarak sınıflandırılır.
Bu atıklar standart bir belediye çöp konteynerine atılamaz veya normal bir çöplüğe gönderilemez. Bunu yapmak, zehirli hidrokarbonların yeraltı sularına karışmasına neden olur.
İşte imha edilmesi planlanan petrol yataklarının bertarafı için izlenecek kesin süreç:
1. Ayrışma ve Ayrılma
İmha işleminden önce, müdahale ekipleri genellikle tehlikeli atık miktarını azaltmak için temiz veya yüksek oranda geri dönüştürülebilir parçaları kurtarmaya çalışırlar.
- Kesme: Devasa uzunluktaki bariyer daha küçük, yönetilebilir parçalara kesilir.
- Metal Kurtarma: bariyer altındaki ağır galvanizli balast zincirleri ve uçlarındaki alüminyum ASTM bağlantı elemanları son derece değerlidir. Mümkünse, ekipler bomu keserek açacak, metali çıkaracak, titiz bir sıcak su dekontaminasyon yıkamasından geçirecek ve geri dönüştürecektir.
- Geriye Kalan: Geriye kalan, son derece zehirli, yağla ıslanmış bir PVC, poliüretan kumaş ve iç köpük yığınıdır.
2. Birincil Bertaraf: Yakma (Atıktan Enerji Üretimi)
Bu, yağlanmış plastiklerin bertaraf edilmesi için en yaygın ve tercih edilen yöntemdir.
Ham petrol esasen işlenmemiş yakıt olduğundan ve bariyerin kendisi petrol bazlı plastiklerden yapıldığından, kullanılamaz hale gelen bariyer son derece iyi yanar. Parçalanmış, yağlanmış bariyer, özel konteynerlere yüklenir ve ticari tehlikeli atık yakma tesislerine kamyonlarla taşınır.
- Çalışma prensibi: Bu yakma fırınları atıkları inanılmaz derecede yüksek sıcaklıklarda (genellikle 2.000°F / 1.093°C’nin üzerinde) yakar.
- Faydası: Aşırı ısı, petrol ve plastikteki zehirli kimyasal bileşikleri yok eder. Dahası, bu tesislerin çoğu “atık yakma” santralleridir; yani petrol bulaşmış bariyerlerin yakılmasıyla üretilen büyük miktardaki ısı, suyu kaynatmak, buhar oluşturmak ve türbinleri döndürerek elektrik üretmek için kullanılır.
3. İkincil Bertaraf: Tehlikeli Atık Depolama Alanları
Ticari yakma imkanı yoksa veya bariyer ağır metaller veya zehirli hava kirliliğine yol açmadan güvenli bir şekilde yakılamayacak kimyasallarla kirlenmişse, bariyer gömülmelidir.
- Katılaştırma: Gömülmeden önce, yağlanmış bariyer parçaları genellikle bağlayıcı maddelerle (uçucu kül, fırın tozu veya özel polimerler gibi) karıştırılır. Bu “katılaştırma” işlemi, ıslak yağı katı bir matrisin içine hapseder, böylece damlamaz veya dışarı sızamaz.
- C Alt Başlıklı Tehlikeli Atık Depolama Alanları: Atıklar daha sonra yüksek düzeyde denetlenen tehlikeli atık depolama alanına (ABD’de C Alt Başlıklı tehlikeli atık depolama alanı olarak bilinir) taşınır. Normal depolama alanlarından farklı olarak, bu tesislerde geçirimsiz sentetik astarların, kalın kil bariyerlerinin ve aktif sıvı toplama sistemlerinin birden fazla katmanı bulunur; bu sistemler, zehirli akıntıların asla toprağa veya yeraltı suyuna ulaşmamasını sağlamak için özel olarak tasarlanmıştır.
İşte aralarındaki farkların ve bunun neden önemli olduğunun basit bir özeti:
1. PVC (Polivinil Klorür) / Poliüretan
PVC’yi hafif ve dayanıklı bir malzeme olarak düşünün. Günümüzde standart petrol bariyerlerinde en yaygın kullanılan malzemedir.
Avantajları: Nispeten hafiftir, üretimi çok daha ucuzdur ve oldukça esnektir. Daha hafif olduğu için, ekiplerin elle veya makaradan açması çok daha kolay ve hızlıdır.
Dezavantajları: Yoğun UV güneş ışığı altında daha hızlı bozulur, dondurucu sıcaklıklarda sertleşir ve kırılgan hale gelir ve kauçuktan daha kısa bir kullanım ömrüne sahiptir.
Nasıl onarılır: PVC bir termoplastiktir. Bu, sıcak hava tabancasıyla ısıtıldığında eridiği anlamına gelir. Soğuduğunda ise tekrar katı plastiğe dönüşür. PVC’yi onarmak için kelimenin tam anlamıyla iki parçayı birbirine eritmeniz gerekir (plastik kaynak).
2. Kauçuk (Neopren / Nitril / Hypalon)
Kauçuğu ağır hizmet tipi bir tank olarak düşünün. Devasa açık deniz bariyerlerinde, kalıcı liman tesislerinde veya zorlu koşullara sahip ortamlarda kullanılır.
Artıları: İnanılmaz derecede dayanıklıdır. Enkazdan kaynaklanan delinmelere karşı dirençlidir, aşırı soğuk sıcaklıklara çatlamadan dayanır, UV ışınlarına karşı dayanıklıdır ve suda on yıllarca dayanabilir.
Dezavantajları: Çok pahalı ve son derece ağırdır. Lastik bomun yerleştirilmesi neredeyse her zaman vinçler, hidrolik makaralar veya büyük tekneler gerektirir.
Onarım şekli: Kauçuk, ısıyla sertleşen bir elastomerdir. Kauçuk bir fabrikada üretilip sertleştirildikten sonra tekrar eritilemez. Kauçuğa ısı tabancası tutarsanız erimez; sadece kavrulur ve yanar.
Tamir setinde neden hem ısı hem de yapıştırıcı bulunuyor?
Bu temel kimyasal fark, önceki adımda tamir kiti görseline yapıştırıcı (kontakt çimento) eklememin tam olarak nedenidir!
Eğer sahada görev yapan bir kurtarma görevlisiyseniz ve bomunuzda bir yırtık oluşursa:
- Eğer PVC bir bom ise: Isı tabancasını ve ruloyu alın. PVC yamayı doğrudan bomun üzerine eritin. Yapıştırıcıya gerek yok.
- Eğer kauçuk bir bom ise: Isıtıcı tabanca işe yaramaz. Yüzeyi zımpara kağıdıyla pürüzlendirmeniz, hem boma hem de kauçuk yamaya çok özel bir endüstriyel temas yapıştırıcısı (tutkal) uygulamanız, yapışkan hale gelmesini beklemeniz ve ardından silindirle birbirine bastırmanız gerekir.